Filmpje!

Het verbieden van de boerka is een domme maatregel want onnodig. Er zijn bijna geen mensen die een boerka dragen. Het is in Nederland ook dom om een boerka te dragen. Onpraktisch vooral. Het zijn alleen Nederlandse vrouwen die dat doen, om een punt te maken of zo. Het waait wel weer over. Wat Amnesty van het boerkaverbod vindt kan mij niet schelen. Ik ga volgende maand in een kraampje op de markt staan om voor Amnesty leden te werven.

Laat ik het over iets veel belangrijkers hebben: hedendaagse kunst. In vervolg op mijn vorige blog.

Volgens de toelichting die de kunstenaars ons hebben meegegeven, zijn er in het kunstwerk de volgende materialen gebruikt: gips (het ei), ijzer, lood, hout, nikkel, glas (de twee patrijspoorten aan de voorkant), koper, zilver en plastic. De schaatsen zijn van hout en ijzer. Het zijn gewoon echte, tweedehands schaatsen. Het beeld weegt 25 kilo. Wij hebben het ook een sokkel met vier poten gezet, waardoor het schip wat meer in de lucht lijkt te zweven, als je je fantasie wat laat werken tenminste . . .

De makers hebben zich laten inspireren door Jeroen Bosch. Het beeld houdt het midden tussen ‘Het Narrenschip’ en ‘Het Concert in het Ei’. Wij zien ook iedere keer weer iets nieuws als we naar het beeld kijken, net als met de schilderijen van Bosch. Recent ontdekten we wat er in het kraaiennest ligt: twee handen en twee voeten. Voorlopig zijn we er nog niet op uitgekeken.

Over schilders gesproken: bij ons wordt nu de buitenboel geschilderd, voor zover het weer het toelaat tenminste. Vorige week woensdag zijn ze begonnen. Vrijdag hebben ze zich weer afgemeld, vanwege het weer. Maandag en vandaag zijn ze weer aan het werk. De baas is een Nederlander, en hij stuurt zes jonge knullen aan. De drie die ik gezien heb komen uit Polen, de andere drie misschien ook wel. De baas komt af en toe kijken. Hij is een soort rondreizend projectleider, die in de regio zijn schilderende Polen aanstuurt. Ik heb nog niet veel schilderwerk gezien, want de meeste tijd gaat heen met het voorbereiden: steigers bouwen, hout schuren, ruiten aftapen.

Vanochtend wilde ik de computer aanzetten en ontdekte dat ik geen elektriciteit had. Ik veronderstelde meteen, dat één van de schilders dat had veroorzaakt. Ik liep naar de garage, waar de schilders een tijdelijke werkplaats hadden ingericht en hoorde al iemand op de deur kloppen. Ik opende de deur naar de garage.

‘No electric’, meldde de Pool en keek mij aan of hij wilde zeggen: wat denk jij daar aan te gaan doen?
Ik drukte op de lichtknop, maar het licht ging niet aan. Ik zag dat hij een stekker van iets in het stopcontact had gedaan. Ik trok de stekker er uit, liep naar de meterkast en zette de veiligheidsschakelaar terug in de goede stand. Het licht in de garage ging aan. De pool deed de stekker weer in het contact en prompt ging het licht weer uit.
‘You see, no electric’
Ik trok de stekker er weer uit.
‘Your machine is broken’, zei ik.
‘Machine is good’, zei de Pool.
En dat bleek te kloppen. De stekker was van een stopcontactendoos (als dat zo heet, wat weet ik daar van) die blijkbaar het probleem veroorzaakte. De doos werd vervangen en de schuurmachine werd weer in werking gesteld. We laten de hele voorkant schilderen, dus er moet veel geschuurd worden. Wat een rotgeluid.

Vorige week was het schuren begonnen, het duurde de hele dag, en de hele wijk kon het horen. De buurman, die thuis cliënten ontvangt, was bang dat zijn consulten niet verstaan zouden worden en vroeg mij of ik de schilders stil wilde houden als hij aan het werk was. Dat is ook wel gelukt, maar ik vroeg me wel af waarom de buurman thuis werkte. Moet ik hem toch eens vragen.

Intussen wordt het schilderen steeds door buien onderbroken. Hopelijk is het op tijd klaar, want eind van de maand komen weer nieuwe bouwvakkers om een nieuw dak en zonnepanelen te installeren. Eind september moet alles klaar zijn. Nog maar anderhalve maand . . .

Carnavalleske schaatsers

Nee, driewerf nee: spontaneïteit zal nooit verdwijnen, misschien in China, maar niet bij ons. Ik zal het je bewijzen. Wij waren anderhalve week geleden in de galerie van de Haagse Kunstkring. Iemand die ik ken had mij op een feestje verteld dat hij penningmeester was van die club, en dat je daar lid van kon worden, en de dag daarna gingen C. en ik er een kijkje nemen. Toen wij daar rondliepen, kwamen wij voor een kunstwerk te staan, waar wij beiden onmiddellijk voor vielen.
“Hoe zou dit in de woonkamer staan?”
“Dan moeten we de ficus maar onder de trap zetten”.
Hoe zwaar zou hij wegen?”

In minder dan drie minuten besloten we het aan te schaffen. Inmiddels staat het in onze woonkamer. Toen we de prijs hadden betaald, heeft de Kunstkring de makers van het beeld ingelicht, en die kwamen de sculptuur bij ons thuis afleveren. Het was een alleraardigst echtpaar van in de zeventig uit Lisse. Zij hebben enige faam in onze regio, en in sommige plaatsen, ook Voorschoten, zijn beelden van hen te zien in parken en plantsoenen. Wij hebben gezellig een kop koffie met ze gedronken en vervolgens beloofd een keer in hun atelier te komen kijken. Ons beeld heet “Carnavalleske schaatsers”.

Carnavalleske schaatsers

 Wat ik bedoel is: het was niet alleen een spontane aankoop, maar ook nog van ons tweeën tegelijk. Natuurlijk hebben we ook wel eens beiden tegelijk zin in Pizza Caprese, maar dit is toch anders.

Ik zag het Chinese sociale krediet systeem vorig jaar op TV uitgelegd in een documentaire. Het sprak me meteen niet aan, toen ik het zag, maar later ben ik me toch gaan afvragen of er ook niet wat goede elementen inzitten. Niet zozeer in het beoordelingssysteem van de Chinese overheid en de sancties die ermee aan burgers kunnen worden opgelegd, maar meer aan de achterliggende gedachte dat de centrale overheid er goed aan doet duidelijk te zijn in wat er van de burgers wordt verwacht en wat ze maar beter kunnen laten. Wij kennen hier veel vrijheden, maar wij leren elkaar veel te weinig over hoe we die vrijheden moeten hanteren en waar de grenzen liggen, en wat de consequenties zijn als je die grenzen overschrijdt.

Je gelooft het misschien niet, maar er zijn mensen die het bestaan om foto’s van hun blote reet in een blog te publiceren! Nou vraag ik je! Pure porno! In China staat daar al gauw 20 jaar op. Daar weten ze hoe het hoort.

Misantropie is een keuze

Jazeker, ik heb bij het samenvatten van “Groter denken, kleiner doen” vaak aan Habermas moeten denken. Zijn herrschaftsfreier Dialog mündiger Menschen lijkt naadloos overeen te komen met de oproep die Tjeenk Willink een paar keer in zijn boekje doet. Er is wel een verschil. Bij Habermas heb ik altijd het gevoel gehad dat hij de meest zuivere, of de meest gewenste vorm van democratie bedrijven beschreef. Tjeenk Willink heeft het meer over de huidige deplorabele staat van de democratische rechtsstaat, hoe het zover heeft kunnen komen, en wat we er zelf aan kunnen doen. Het boekje van Tjeenk Willink trof mij vooral omdat hij, in niet mis te verstane bewoordingen, zo kritisch over onze samenleving schrijft. En hij lijkt wel een roepende in de woestijn. Je hoort er bijna niemand over. Hugo Borst, die wel, maar verder niemand.

Volgens Harry Hoefnagels was de herrschaftsfreier Dialog mündiger Menschen een illusie. Een dialoog is nooit herrschaftsfrei, dat kun je wel willen, maar daarmee heb je hem nog niet, vond hij. Niettemin mag ik hopen dat mensen (professionals, politici) gehoor geven aan de oproep van Tjeenk Willink.

Ik kan me overigens niet voorstellen, dat de zuilen terugkomen. Waarom zouden ze?

Ik doe niet aan misantropie. Het is voor mij weliswaar niet moeilijk mensen te benoemen die mij niet aanstaan. Je hebt zelf twee “mooie” voorbeelden genoemd: geslepen winkeldieven en medisch geschoolde ijdeltuiten. Zo kun je altijd wel voorbeelden blijven noemen van types of gedragingen die niet deugen. Maar misantropie, als algemene houding of persoonlijke instelling, werpt een constante schaduw over je leven. Niks voor mij.

Wat niet wegneemt, dat ik me af en toe verdiep in het slechte in de mens. Ik lees nu het boek “Fascisme” van Madeleine Albright. De eerste hoofdstukken gaan over de historie, Mussolini en Hitler, maar de aanleiding voor het schrijven van haar boek is, dat het fascisme weer terug van weggeweest is. Zij ziet Donald Trump als een belangrijke oorzaak daarvan. Zij wijdt hoofdstukken aan o.a. Stalin, Hugo Chavez, Erdogan, Putin, Orban en Kim Jong-un. Ik ben inmiddels bij hoofdstuk 15 aanbeland, dat gaat over Trump. Ben benieuwd. Ik kom er vast nog op terug.

Leuke actie van jou, dat dagboek van Marie van Kessel bedoel ik. Ik ken het natuurlijk niet, maar ik kan me voorstellen dat een gewone burger in buitengewone omstandigheden ervaringen beleeft, die achteraf de moeite van het lezen waard zijn. Ik heb in mijn leven een paar keer nagedacht over het bijhouden van een dagboek, maar het is er nooit van gekomen. Een echte aandrang heb ik nooit gehad, het leek me weinig nut te hebben. Nu weet ik precies waarom ik het had moeten doen, voor mezelf nl., om nog eens na te kunnen lezen wat allemaal heb gedaan en wat me is overkomen, maar nu is het te laat. Ik kan er alsnog aan beginnen, maar ik heb ook al niet de lange adem om wekelijks een blog te schrijven, dus waar heb ik het over.

Maar was je nou al eens in de Japanse Tuin in Den Haag geweest? Hij is maar een paar weken per jaar geopend, en na een halfuurtje wandelen heb je hem helemaal gezien, maar als je toch in de buurt bent, moet je toch eens gaan kijken.

En had ik nou al verteld dat ik de Mattheus Passion live in Amsterdam heb bijgewoond? Op verzoek van mijn zwager heb ik hem vergezeld, hij wilde al jaren een keer gaan. Hij zou in zijn eentje niet gegaan zijn, en ik ook niet. Ik zag er vooraf wel wat tegenop, want die grap duurt drie uur en houd ik dat wel vol? Bovendien heb ik thuis twee uitstekende uitvoeringen en een B&O-surround-installatie dus ik hoef er de deur niet voor uit. Maar ik had twee redenen om mee te gaan (waarbij ik even buiten beschouwing laat dat mijn zwager prettig gezelschap is om mee op te trekken): je moet inderdaad de MP een keer live beleefd hebben en ik was nog nooit in het Concertgebouw geweest (ik heb liever niet dat je dat laatste aan anderen doorvertelt . . . ). Hoewel de uitvoering mij tegenviel (het orkest had een kleine bezetting met een overdreven beweeglijke dirigent, de tekst was niet te verstaan), heb ik met volle teugen genoten. Van Bach dan. Het publiek zat in een tekstboekje te bladeren, maar ik had daar geen behoefte aan. Ik ken het verhaal wel zo’n beetje, en ik vind het ook onbeleefd om in een boekje te ritselen als Bach spreekt. Dan behoor je muisstil te zijn. Aus Liebe zal ik maar zeggen.

Forum voor demagogie

De spreekbeurt van Thierry Baudet naar aanleiding van de uitslag van de provinciale verkiezingen op 20 maart heeft zoveel tongen losgemaakt, dat ik hem maar eens onder de loupe heb genomen. Als iedereen het erover heeft, wil ik ook wel eens weten waar het over gaat.

“De uil van Minerva spreidt zijn vleugels bij het vallen van de avond”. 

Zo begon de lezing. Eindelijk, als het bijna te laat is, daalt de wijsheid over ons neer, bedoelde hij te zeggen, geloof ik.

“Temidden van de brokstukken van wat ooit de grootste en mooiste beschaving was die de wereld ooit heeft gekend. . . . . de mooiste architektuur, de mooiste muziek en de mooiste schilderkunst heeft voortgebracht die ooit onder de sterrenhemel heeft bestaan. Ons land maakt onderdeel uit van die beschavingsfamilie”.

Hebben wij de mooiste beschaving die ooit bestaan heeft? Doet dat niet te kort aan al die andere beschavingen die zoveel moois hebben gebracht aan hun deelnemers? Het is niet alleen kortzichtig, maar het roept ook herinneringen op aan tachtig jaar geleden: wij zijn beter dan die anderen. Superieur.

En de lezing gaat verder.

“Maar net als al die andere landen van onze boreale wereld worden we kapot gemaakt door de mensen die ons juist zouden moeten beschermen. We worden ondermijnd door onze universiteiten, onze journalisten, door de mensen die onze kunstsubsidies ontvangen, en die onze gebouwen ontwerpen, en bovenal worden we ondermijnd door onze bestuurders.”

Nou nou. Poe hee. Sjongesjonge. Dit is nieuw voor mij. Ook uit het toehorend publiek klonk slechts een aarzelend applausje. Gelukkig kwam er een toelichting.

“ ’n Kliekje omhooggevallen netwerkers, beroepsvergaderaars, mensen die nog nooit een boek hebben gelezen in hun leven, en geen idee hebben wat op de lange termijn de belangrijke issues zijn. Zij beheersen helaas de besluitvormingsorganen van ons land en maken, in een merkwaardige mengeling van onkunde en cynisch eigenbelang, keer op keer de verkeerde keuzes. Niet lang meer!”

Dat schiep meteen duidelijkheid: uit het publiek steeg een gejuich op. Daar waren ze het nu eens van harte mee eens. Baudet ging verder met het afkraken van Mark Rutte: belastingverhoging, twee-en-half-miljoen mensen onder de armoedegrens en werkloos langs de kant, grenzen wagenwijd open, honderdduizenden mensen uit andere culturen toegelaten, crisis bij de politie, verkrachters lopen gewoon vrij rond, kaalslag in ons onderwijs, bureaucratische woeker in de gezondheidszorgen, en die verschrikkelijke EU wil de baas over ons spelen. En waarom gebeurde dit allemaal? Volgens Baudet gelooft men niet meer in onze beschaving, onze cultuur, onze kunst, onze feestdagen, onze helden. (Met men bedoelt hij denk ik de universiteiten, kunstenaars, journalisten en bestuurders).

“Maar in dat immense spirituele vacuüm is tegelijkertijd een grandioze ketterij binnengedrongen, een nieuwe immanente religie, een politieke theologie. De leden van het kartel geloven in niets, en vereren tegelijkertijd één afgod, genaamd transitie. Duizend miljard willen zij offeren op het altaar van deze afgod, in de vorm van windmolens, warmtepompen, zonnepanelen en andere volkomen onrendabele projecten . . . . die ons heel erg veel geld kosten en ons dus heel erg straffen. . . . Deze duurzaamheidsafgoderij stort niet alleen onze economie in de totale ondergang, hij is ook bedoeld om onze geest, ons zelfbewustzijn nog verder te krenken. Inderdaad: schuldgevoel is hetgeen waar deze klimaathekserij zich mee voedt. . . . . Het is pure zelfhaat. Een schuldcomplex.”

Duizend miljard. Hij heeft het in ieder geval goed laten doorrekenen, dat moet gezegd. En met warmtepompen moet je inderdaad uitkijken, ze zijn minder rendabel dan je zou willen.

De duurzaamheidsafgoderij is bedoeld om ons zelfbewustzijn nog verder te krenken. Linie, heb jij daar al wel eens bij stilgestaan? Ik durf te wedden van niet.

“En als u er iets van wil zeggen, als de bevolking zich keert tegen de algehele capitulatie van onze bestuurders, weet u wat ze dan doen? Dan schaffen ze het referendum af!”.

Boegeroep in het publiek. Ik citeer nog enkele flarden:

“Dat is de toestand van ons land vandaag. Die arrogantie, die stupiditeit, is vandaag afgeschaft.”

“Ons land verkwanseld door de bestuurders van het kartel.”

“Wij zijn naar het front geroepen omdat het moet, omdat ons land ons nodig heeft”.

“Wij zijn erfgenamen van de grootste beschaving die ooit heeft bestaan. Enkele tientallen jaren van indoctrinatie door de media en het onderwijs kunnen dat nooit begraven.”

“Iets dat dood leek, iets dat achter ons zou liggen, dat kan, zo weten wij, weer tot bloei komen. Precies dat is onze leidraad, ons leidende motief, wij zijn de partij van de wedergeboorte, van de renaissance. Dat is wat wij willen bewerstelligen. Dat is nu noodzakelijker dan ooit. Wij gaan een nieuwe generatie opleiden en de huidige leiders vervangen en verslaan. Wij zullen niet rusten tot de democratie is hersteld en het partijkartel is gebroken. Herstel van de democratische rechtsstaat. Wij zijn het vlaggeschip van de renaissance”.

“Op deze rots gaan wij onze zuil bouwen. We gaan onze democratie herstellen. Vandaag is de eerste grote veldslag gewonnen”.

Dit raakt allemaal aan het onrustige gevoel dat mij de laatste jaren heeft bekropen. Het gevoel dat de dertiger jaren terugkeren. Baudet noemt die terugkeer een renaissance. Maar is het niet gewoon een hang naar bedenkelijke ideeën waarvan de geschiedenis heeft geleerd dat die ons niet verder helpen maar juist in het verderf storten? En dan de huidige elite verwijten dat die geen idee heeft waar dit op termijn toe kan leiden? Hoe arrogant kun je zijn?

Ik denk niet dat het zal beklijven, we zijn in de 21e eeuw aanbeland, we stevenen af op ontwikkelingen die we nauwelijks nog kunnen overzien. Wie in de 19e eeuw is blijven hangen, ziet überhaupt niets meer.

Ik heb net zonnepanelen besteld.

Weg met de democratie!

Ik las trouwens een paar weken geleden, dat de voorzitter van het Britse parlement een kat heeft die Order! heet. Dat had hij in een interview verteld. Ik weet niet of ik het verhaal moet geloven, maar het beeld van een parlement dat net zo gezeglijk is als een doorsnee huiskat sprak me wel aan.

Wat een vertoning zeg, daar aan de overkant. Ik heb me zitten afvragen: wat doe ik zelf eigenlijk, als ik de boel helemaal in de soep heb laten lopen en ik wil weer uit de soep? Wat ik dan doe is: pas op de plaats maken, achterom kijken, nagaan welke route ik heb gevolgd, ontdekken waar ik verkeerd ben gelopen, was dat maar één keer of vaker, hoe had ik wel moeten lopen, kan ik terug naar die afslag, en kan ik alsnog de goede kant op lopen, om zo een uitweg uit de soep te vinden. Er zijn ook andere methodes natuurlijk: je berust in de soep, tot je er in verzuipt, of je geeft anderen de schuld van de soep. Ik ken presidenten die dat doen, het zijn er de laatste tijd steeds meer, valt mij op.

Laat ik toch maar mijn eigen methode kiezen.

In 2016 is in Groot Brittannië een referendum gehouden en de uitslag was 51,9 % voor de Brexit en 48,1 % tegen. De conclusie van iedereen is dan, dat de Britten vóór de Brexit zijn. Daar ging het mis. Foute conclusie, zeg ik dan. Ik zeg: de Britten zijn verdeeld. Too close to call, zeker als het zo’n groot onderwerp betreft. Ik zou als Britse regering met de kiezers zijn gaan praten, desnoods aan vijf tafels. Wat vinden ze nou echt? Wat vinden de voorstanders, wat vinden de tegenstanders, en waarom, welke belangen spelen er. De Brexiteers zijn gemiddeld veel ouder dan de remainers bijvoorbeeld. Waar zit ‘m dat in? Wat vinden de Schotten? Wat vinden de Ieren? En als je een duidelijk beeld hebt wat er speelt in je land, kun je een beslissing nemen. Volgens mij is dat democratischer dan de grootst mogelijke minderheid in je land iets aandoen wat ze niet willen.

En nog iets. Je kunt deel uitmaken van de EU, of niet deel uitmaken van de EU. Beide posities zijn op zich goed, beide hebben voor- en nadelen, het is maar net wat je wil. Maar eerst meedoen en daarna weglopen is nooit een goed idee. Het kan wel, maar het levert alleen maar verliezers op, en de kans op mislukking is erg groot. Stick to the plan, en probeer er het beste van te maken.

Dus wat moet Theresa May nu doen? Ze kan wel wat hulp gebruiken, en je kent mij, ik kan dan niet aan de kant blijven staan en ik moet haar dan uit de soep trekken. Wat ze moet doen is, na alle stemmingen in het parlement, een brief schrijven aan Jean-Claude Juncker met ongeveer de volgende strekking:

“We, the British people” zijn nog niet toe zijn aan een Brexit, we hebben meer tijd nodig om het voor te bereiden. We trekken hierbij ons verzoek van twee jaar geleden om uit te mogen treden in. We gaan eerst een jaar intern met iedereen discussiëren over de voor- en nadelen. Als we er uit zijn melden we ons wel weer. Warm greetings and tell Mark I said hello”.

Dat is echt het beste.

Mark met zijn breekbare vaasje. Hij ziet ons land en onze samenleving als broos en breekbaar. Ik niet. Ik vind ons behoorlijk sterk en weerbaar. Wij kunnen tegen een stootje. Natuurlijk zijn ook wij niet onkwetsbaar, maar we zouden niet alleen moeten focussen op de gevaren die ons van buitenaf bedreigen, maar meer aandacht moeten besteden aan de stevigheid van onze eigen instituties, daar zouden we allemaal beter van worden. Zeg Mark, nu ik toch bezig ben regeringsleiders te adviseren, heb jij het laatste boekje van Herman Tjeenk Willink gelezen, “Groter denken, kleiner doen”? En zo ja, wat heb je er tot nu toe mee gedaan? Of nog niet? Als ik er de puf voor heb, zal ik het binnenkort voor je samenvatten. Ik moet ook nog mijn huis isoleren en zonnepanelen aanschaffen, maar ik  zal kijken wat ik kan doen.

Linie, heb jij het al uit?