Gernika

Op de middelbare school trof ik in één van de schoolboeken een kleine foto aan van het beroemde schilderij van Picasso over Guernica. De foto was een illustratie bij de passage over de Spaanse burgeroorlog en het bombardement dat het plaatsje Guernica volledig verwoestte. Het schilderij raakte mij meteen, ook al stond het op een kleine slechte foto. Het was vooral aangrijpend, omdat het een aanklacht van de schilder was, tegen de ellende die de bewoners van het dorpje was aangedaan.

Ik zocht later naar betere afbeeldingen van het schilderij, en heb op enig moment mijn vader om een reproductie gevraagd, bij wijze van verjaardagscadeau. Niet alleen kocht hij voor mij die reproductie, maar hij plakte hem ook op een stuk spaanplaat en werkte de randen mooi af, zodat het een schilderij werd. Dat schilderij heeft jaren op mijn studentenkamer gehangen, zodat ik de afbeelding op den duur van buiten kende. Jaren later heb ik het schilderij van de hand gedaan, je wilt ook wel weer eens wat anders aan de muur hangen, nietwaar?

Een jaar of vijf geleden was ik met C. in Madrid en ik wilde uiteraard de geledenheid niet voorbij laten gaan om het echte werk te gaan bekijken, in het Reina Sofia Museum. Ik wist niet dat het zo groot was, ruim 7 meter breed en ruim 3 meter hoog. En hoewel ik het al kende, imponeerde het opnieuw, nu vooral door de omvang. Je kunt het moeilijk een mooi schilderij noemen, het heeft geen kleuren, alleen twintig tinten grijs, en het gaat ook over iets vreselijks: het bombarderen van mensen die geen kant op kunnen. Links op het schilderij staat een vrouw die het uitschreeuwt, haar hoofd gericht naar de hemel, in haar armen haar dode kind. Elders liggen losse ledematen verspreid over de grond. De ellende spat van het doek af.

Een paar maanden geleden besloten C. en ik onze trouwdag dit jaar te gedenken met een reis naar Bilbao, met als primair doel het beroemde Guggenheim museum. Onze keus viel op een georganiseerde groepsreis met een nederlandse reisleider naar Bilbao en San Sebastian in Baskenland. Bij de voorbereiding van de reis zag ik dat Guernica tussen deze beide steden in ligt. Het heet eigenlijk Gernika, in het Baskisch. Ik dacht nog: we komen er in de buurt, jammer dat we niet even kunnen gaan kijken. Maar soms zit het mee: de reisleider stelde voor om een uitstapje naar Gernika in te lassen, en zo geschiedde. Het is een heel aardig plaatsje, dat na de oorlog is herbouwd. De naam zal altijd wel verbonden blijven aan het bombardement.

Voor mij was het ook een beetje een afronding. Op school had ik er van gehoord, toen ik studeerde heb ik vaak naar de afbeelding zitten staren, daarna heb ik het echte schilderij gezien, en tenslotte heb ik het stadje gezien waar het allemaal gebeurde. Het heeft zich goed hersteld van de kwaadaardige ramp die nooit had mogen plaatsvinden.

Vertegenwoordigers

Ik wilde net aan het schrijven van mijn blog beginnen, toen de bel ging. Ik zit op zolder als een ik blog schrijf, daar staat mijn computer. De bel ging op de begane grond. De bel gaat altijd op de begane grond. Vroeger, toen ik nog jong en onervaren was, holde ik bij het geluid van de deurbel alle trappen af om de voordeur te openen en de beller te woord te staan. Ik heb echter door de jaren heen ontdekt, dat minstens negen van de tien bellers aanbellen omdat zij daar belang bij hebben en ik niet. Denk daarbij aan collectanten, of mijn messen nog geslepen moeten worden, bouwbedrijven die willen weten of ik nog kunststof kozijnen wil laten aanbrengen, en pakjes voor de buren die natuurlijk weer niet thuis zijn en of ik het dan maar in bewaring wil nemen.

Dus tegenwoordig doe ik dat anders. Ik open het venster aan de voorkant van het huis, ga uit het raam hangen en roep iets, bijvoorbeeld: “goedemorgen”, “hallo” of “wattister”. Ik kan van bovenaf niet zien wie er belt, omdat de beller onder een afdakje staat; handig voor als het regent. De beller moet een stap achteruit doen en omhoog kijken om te zien waar mijn geschreeuw vandaan komt. En vanmorgen zag ik het meteen: twee sneue meisjes, brilletje, sluik haar, kleurloze regenjas, dat konden alleen maar getuigen van Jehova zijn, of zoiets.

“Goedemorgen meneer, wij zijn vertegenwoordigers van de Kerk van Jezus”

Nou nou, poe hee, dat klonk als hoog bezoek.

“Daar doe ik de deur niet voor open. Dag.”

Ik geloof dat één van de meisjes nog wat zei, maar ik had het raam alweer dicht gedaan. Als ik die mensen zie, is mijn geduld onmiddellijk op. Dat komt omdat ze naar de bekende weg vragen. Ze weten dat ik geen belangstelling heb. Als ik behoefte heb mij bij een kerk aan te sluiten, doe ik dat gewoon, daar heb ik geen voorbijgangers voor nodig. Ik durf te wedden dat die mensen nooit één nieuwe klant strikken voor hun kerk. Dat is ook niet de bedoeling, denk ik. Er staat nu eenmaal geschreven dat zij het geloof moeten verbreiden, en dan doen zij dat omdat het geschreven staat. Voor die meisjes hoop ik dan maar dat ze uiteindelijk goed terecht komen.

Verder met mijn blog. Want nou je het zegt, ik heb inderdaad steeds meer zijinstroomgedachten, dingen die zomaar bij mij opkomen, zonder dat ik daar om gevraagd heb, waar ik niks aan heb, die mij uit mijn concentratie halen en mij afleiden van waar ik mee bezig ben. Dat is misschien wat anders dan wat jij bedoelt, want jouw zijinstroomgedachten zijn, als ik je goed heb begrepen, afgeleid van en ondersteunend aan de hoofdgedachte. Bij mij juist niet. Heel lastig. Is dat de leeftijd? Ooit, jaren geleden, zei ik tegen een collega: “Ik ben natuurlijk niet verantwoordelijk voor wat er in mij opkomt”. De aanleiding waarom ik dat zei, weet ik niet meer, maar de collega keek mij verbijsterd aan: hoe kon ik dat nou zeggen! Maar wat ik bedoelde was, dat ik uiteraard verantwoordelijk ben voor wat ik zeg en wat ik doe, en hoe ik de dingen zeg en doe, maar niet voor wat daar precies aan vooraf gaat in mijn hersens. Deels is dat een autonoom proces, dat zich buiten mij om voltrekt. (Daarom heet het ook autonoom, dummie). En het lijkt wel of het steeds autonomer wordt. Zo voel ik dat tenminste.

Ik heb het al eens eerder geschreven: wijsheid komt met de jaren, maar geheugenverlies ook. En geheugenverlies gaat nooit meer weg. Als je niet meer weet wat je ooit hebt geweten, waar blijf je dan? Ik weet niet of ik in de toekomst dement word, maar het zou natuurlijk kunnen. En als dat gepaard gaat met een jarenlang aftakelingsproces, dan hoop ik maar dat artsen en hulpverleners de meelevendheid willen opbrengen om mij te laten inslapen. Recent heb ik dan ook een gemotiveerde euthanasieverklaring opgesteld. Die moet ik nog bespreken en ondertekenen, maar ik weet nu in ieder geval wat ik wil.

Zou het helpen als je Sara Burgerhart gaat herlezen? Om je weerzin te overwinnen? Je hebt een halve eeuw meer levenservaring opgedaan en zijinstroomgedachten gehad, je bent nu vast mens genoeg om dat boek aan te kunnen?

Ciham Ali Ahmed

Aan werken tijdens de zomervakantie heb ik vooral goede herineringen. C. en ik gingen altijd in juni op vakantie, vóór de piek, en om vakantiehoudende schoolkinderen niet voor de voeten te lopen. Als ik eind juni weer aan het werk ging, was de leegloop op gang gekomen, en van half juli tot eind augustus was de afdeling onderbezet. Heerlijk: minder overleg en vergaderingen, minder controle, meer zelf beslissingen nemen. Dat schoot lekker op. Maar zoals altijd duurde de pret maar kort en in september moest je weer samenwerken. Ik soleer beter dan ik coöpereer, dat is altijd al zo geweest. Ik denk af en toe met weemoed terug aan de vakanties van de collega’s.

September is ook de maand waarin ons dorp de jaarlijkse vrijwilligersmarkt organiseert. Twee winkelstraten in het centrum worden afgezet en volgezet met kraampjes, die in beslag worden genomen door de vrijwilligersorganisaties. Ik bezoek die markt altijd. Niet alleen is het leuk om al die organisaties weer eens bezig te zien, maar je komt ook allerlei bekenden tegen waar je praatjes mee kunt maken. Omdat de organisaties promotiemateriaal in hun kraampjes uitstallen (ballpoints, petjes, tassen, ballonnen) zijn er ook mensen, eigenlijk vooral kinderen, die de markt afstropen en hun speciaal daarvoor meegebrachte tasjes vullen met zoveel mogelijk gratis spullen.

Dit jaar hebben C. en ik niet alleen de kraampjes bezocht, maar ook een kraam bemensd, van de lokale werkgroep van Amnesty International. Niet de hele dag, wij waren van 11.00 tot 12.00 uur ingeroosterd. Wij stonden tussen twee kramen van verenigingen met heel andere doelstellingen dan Amnesty. Links van ons, voor de bezoekers rechts, had de Vereniging Visserijbelangen postgevat. Daar zaten twee al wat oudere en wat dikkere (dikker dan ik bedoel ik) mannen met elkaar te kletsen. Het zullen gepensioneerde vissers zijn geweest, veronderstel ik. In de tijd dat ik daar was heeft niemand die kraam bezocht, maar dat leek die mannen niet te deren. Ze hebben eens rustig kunnen bijpraten. Ons dorp heeft ook helemaal geen visserijbelangen, volgens mij. Rechts van ons, voor de bezoekers links, zat de Schaakvereniging. Daar werd, hoe kan het ook anders, gezellig geschaakt. Bezoekers konden daar het lijfblad van de vereniging bekomen: “Man en Paard”.

C. en ik probeerden een wat serieuzere materie aan de man te brengen. Amnesty International ijvert voor de mensenrechten, zoals iedereen wel weet, en op de vrijwilligersmarkt wordt elk jaar aandacht gevraagd voor een speciale casus. Dit jaar was dat de situatie van Ciham Ali Ahmed. Zij was 15 jaar toen zij in 2012 werd opgepakt, omdat zij Eritrea probeerde te verlaten zonder toestemming van de overheid. Logisch dat zij wilde vluchten, want in Eritrea moeten mensen langdurig in militaire dienst. Kinderen onder de 18 jaar krijgen een militaire training, die hen voorbereidt op een vaak jarenlange dienstplicht.

Een tiener zeven jaar opsluiten, en wellicht nog veel langer, omdat die zich niet veilig voelt, daar staat je verstand bij stil. Onder het motto “Roep de Eritrese autoriteiten op om Ciham Ali Ahmed onmiddellijk vrij te laten” werden handtekeningen ingezameld. Die dag hebben de Amnesty-vrijwilligers 200 handtekeningen opgehaald, m.i. een behoorlijk resultaat. Vooral C. liet zich niet onbetuigd. Zij klampte zoveel mogelijk mensen aan en de meesten zetten zonder meer hun handtekening. De meesten, want er waren ook een paar weigeraars en die leggen dan ook ongevraagd uit waarom ze niet tekenen.

“Nee, ik zet geen handtekening, want je weet maar nooit waar je je aan committeert”.
“Mevrouw, u committeert zich nergens aan, u roept alleen het regime van Eritrea op om deze vrouw vrij te laten.”
“Janee, maar ik begin er niet aan”.

“Nee, ik zet geen handtekening, want ik ben niet zo voor Amnesty. Ze zitten in een kapitaal pand in Amsterdam en dat vind ik niet kunnen. En het is mij een raadsel waarom die directeur zo veel moet verdienen”.
“O ja? Wat verdient die directeur dan?”
“Dat weet ik niet maar het is nergens voor nodig”.

“Nee, ik zet geen handtekening want ze zijn mij te veel op de hand van de Palestijnen, en ik ben supporter van Israël”. 

Die discussie ben ik uit de weg gegaan. Ik weet ook niet of het waar is, ik weet wel dat Israël de Palestijnen systematisch onderdrukt en hen probeert van de kaart te vegen, dus ik mag hopen dat Amnesty ook hier aandacht voor vraagt.

De reacties van weigeraars bevestigden mij nog eens wat ik al jaren weet. Als mensen open staan voor nieuwe feiten en bereid zijn te luisteren naar andersdenkenden, zijn ze ook in staat hun mening bij te stellen. En daar wijzer van te worden. Maar als ze ten diepste overtuigd zijn van hun eigen gelijk, hun principes, hun geloof, dan blijft hun mening onveranderd en hun houding onverzettelijk. Die mensen zitten opgesloten. Ook Amnesty kan ze niet meer bevrijden.

Filmpje!

Het verbieden van de boerka is een domme maatregel want onnodig. Er zijn bijna geen mensen die een boerka dragen. Het is in Nederland ook dom om een boerka te dragen. Onpraktisch vooral. Het zijn alleen Nederlandse vrouwen die dat doen, om een punt te maken of zo. Het waait wel weer over. Wat Amnesty van het boerkaverbod vindt kan mij niet schelen. Ik ga volgende maand in een kraampje op de markt staan om voor Amnesty leden te werven.

Laat ik het over iets veel belangrijkers hebben: hedendaagse kunst. In vervolg op mijn vorige blog.

Volgens de toelichting die de kunstenaars ons hebben meegegeven, zijn er in het kunstwerk de volgende materialen gebruikt: gips (het ei), ijzer, lood, hout, nikkel, glas (de twee patrijspoorten aan de voorkant), koper, zilver en plastic. De schaatsen zijn van hout en ijzer. Het zijn gewoon echte, tweedehands schaatsen. Het beeld weegt 25 kilo. Wij hebben het ook een sokkel met vier poten gezet, waardoor het schip wat meer in de lucht lijkt te zweven, als je je fantasie wat laat werken tenminste . . .

De makers hebben zich laten inspireren door Jeroen Bosch. Het beeld houdt het midden tussen ‘Het Narrenschip’ en ‘Het Concert in het Ei’. Wij zien ook iedere keer weer iets nieuws als we naar het beeld kijken, net als met de schilderijen van Bosch. Recent ontdekten we wat er in het kraaiennest ligt: twee handen en twee voeten. Voorlopig zijn we er nog niet op uitgekeken.

Over schilders gesproken: bij ons wordt nu de buitenboel geschilderd, voor zover het weer het toelaat tenminste. Vorige week woensdag zijn ze begonnen. Vrijdag hebben ze zich weer afgemeld, vanwege het weer. Maandag en vandaag zijn ze weer aan het werk. De baas is een Nederlander, en hij stuurt zes jonge knullen aan. De drie die ik gezien heb komen uit Polen, de andere drie misschien ook wel. De baas komt af en toe kijken. Hij is een soort rondreizend projectleider, die in de regio zijn schilderende Polen aanstuurt. Ik heb nog niet veel schilderwerk gezien, want de meeste tijd gaat heen met het voorbereiden: steigers bouwen, hout schuren, ruiten aftapen.

Vanochtend wilde ik de computer aanzetten en ontdekte dat ik geen elektriciteit had. Ik veronderstelde meteen, dat één van de schilders dat had veroorzaakt. Ik liep naar de garage, waar de schilders een tijdelijke werkplaats hadden ingericht en hoorde al iemand op de deur kloppen. Ik opende de deur naar de garage.

‘No electric’, meldde de Pool en keek mij aan of hij wilde zeggen: wat denk jij daar aan te gaan doen?
Ik drukte op de lichtknop, maar het licht ging niet aan. Ik zag dat hij een stekker van iets in het stopcontact had gedaan. Ik trok de stekker er uit, liep naar de meterkast en zette de veiligheidsschakelaar terug in de goede stand. Het licht in de garage ging aan. De pool deed de stekker weer in het contact en prompt ging het licht weer uit.
‘You see, no electric’
Ik trok de stekker er weer uit.
‘Your machine is broken’, zei ik.
‘Machine is good’, zei de Pool.
En dat bleek te kloppen. De stekker was van een stopcontactendoos (als dat zo heet, wat weet ik daar van) die blijkbaar het probleem veroorzaakte. De doos werd vervangen en de schuurmachine werd weer in werking gesteld. We laten de hele voorkant schilderen, dus er moet veel geschuurd worden. Wat een rotgeluid.

Vorige week was het schuren begonnen, het duurde de hele dag, en de hele wijk kon het horen. De buurman, die thuis cliënten ontvangt, was bang dat zijn consulten niet verstaan zouden worden en vroeg mij of ik de schilders stil wilde houden als hij aan het werk was. Dat is ook wel gelukt, maar ik vroeg me wel af waarom de buurman thuis werkte. Moet ik hem toch eens vragen.

Intussen wordt het schilderen steeds door buien onderbroken. Hopelijk is het op tijd klaar, want eind van de maand komen weer nieuwe bouwvakkers om een nieuw dak en zonnepanelen te installeren. Eind september moet alles klaar zijn. Nog maar anderhalve maand . . .

Carnavalleske schaatsers

Nee, driewerf nee: spontaneïteit zal nooit verdwijnen, misschien in China, maar niet bij ons. Ik zal het je bewijzen. Wij waren anderhalve week geleden in de galerie van de Haagse Kunstkring. Iemand die ik ken had mij op een feestje verteld dat hij penningmeester was van die club, en dat je daar lid van kon worden, en de dag daarna gingen C. en ik er een kijkje nemen. Toen wij daar rondliepen, kwamen wij voor een kunstwerk te staan, waar wij beiden onmiddellijk voor vielen.
“Hoe zou dit in de woonkamer staan?”
“Dan moeten we de ficus maar onder de trap zetten”.
Hoe zwaar zou hij wegen?”

In minder dan drie minuten besloten we het aan te schaffen. Inmiddels staat het in onze woonkamer. Toen we de prijs hadden betaald, heeft de Kunstkring de makers van het beeld ingelicht, en die kwamen de sculptuur bij ons thuis afleveren. Het was een alleraardigst echtpaar van in de zeventig uit Lisse. Zij hebben enige faam in onze regio, en in sommige plaatsen, ook Voorschoten, zijn beelden van hen te zien in parken en plantsoenen. Wij hebben gezellig een kop koffie met ze gedronken en vervolgens beloofd een keer in hun atelier te komen kijken. Ons beeld heet “Carnavalleske schaatsers”.

Carnavalleske schaatsers

 Wat ik bedoel is: het was niet alleen een spontane aankoop, maar ook nog van ons tweeën tegelijk. Natuurlijk hebben we ook wel eens beiden tegelijk zin in Pizza Caprese, maar dit is toch anders.

Ik zag het Chinese sociale krediet systeem vorig jaar op TV uitgelegd in een documentaire. Het sprak me meteen niet aan, toen ik het zag, maar later ben ik me toch gaan afvragen of er ook niet wat goede elementen inzitten. Niet zozeer in het beoordelingssysteem van de Chinese overheid en de sancties die ermee aan burgers kunnen worden opgelegd, maar meer aan de achterliggende gedachte dat de centrale overheid er goed aan doet duidelijk te zijn in wat er van de burgers wordt verwacht en wat ze maar beter kunnen laten. Wij kennen hier veel vrijheden, maar wij leren elkaar veel te weinig over hoe we die vrijheden moeten hanteren en waar de grenzen liggen, en wat de consequenties zijn als je die grenzen overschrijdt.

Je gelooft het misschien niet, maar er zijn mensen die het bestaan om foto’s van hun blote reet in een blog te publiceren! Nou vraag ik je! Pure porno! In China staat daar al gauw 20 jaar op. Daar weten ze hoe het hoort.